Во црквата „Света Софија“ во Охрид синоќа се одржа традиционално поетско претставување на лауреатката на престижната фестивалска награда „Златен венец“ за 2026 година, холандската поетеса Анеке Брасинга.
На настанот присуствуваше и претседателката на Република Северна Македонија, Гордана Сиљановска-Давкова.
Бас Квакман, кој 16 години беше директор на меѓународниот поетски фестивал во Ротердам, одржа зборови по повод Брасинга. Тој ја отфрли тезата дека фестивалот во Ротердам е најстар, истакнувајќи дека Стружкиот фестивал има подолга традиција и е најзначајниот фестивал во светот. Брасинга ја нарече „волшебничка на јазикот во холандската поезија“ и сподели своето изненадување и воодушевување по добивањето на оваа голема награда, но и радоста што некој во Македонија превел над 150 нејзини стихотворби на македонски и англиски јазик.
„Од 1971 година, Струшкиот фестивал им оддава почит со „Златниот венец“ на редица значајни поети како Пабло Неруда, В.Х. Оден, Рафаел Алберти и други. Чест ми е денес да претставам Анеке Брасинга, која целосно се изненади од фактот дека станала дел од овие добитници, но заслужува да биде на тој список. Доделувањето на наградата е значајно бидејќи Брасинга пишува на мал јазик кој се користи само во одредени региони. Препознавањето на нејзиното дело од страна на организаторите на Струшкиот фестивал говори за нивната квалитетна и широка визија“, изјави Квакман.
„Анеке Брасинга на почетокот не сакаше да стане поетеса. Таа имаше предрасуди за поетите и веруваше дека тие се фокусирани на површни емоции. Се чувствуваше непријатно со формата на песната, која ги одвлекуваше од нејзините вистински обраќања. На неа ѝ беа значајни само песните кои ѝ приредуваа мистерии и неразјаснети чувства. Потрагувајќи по таквото искуство, таа се запиша на Универзитетот во Амстердам и стана преведувачка на значајни автори како Владимир Набоков и Оскар Вајлд“, додаде Квакман во портретот на Брасинга.
Преку овие преводи, таа дојде до својата цел, обработувајќи текстови од значајни автори како Данте и Шекспир.
„Желејќи да го пронајде срцебиењето на текстот, таа работеше со „инспирацијата“ на својот јазик, создавајќи сопствени дела. Ова ѝ донесе бројни награди за превод во нашата земја. Пишувањето поезија и проза за неа е слично како преведувањето, само во обратен ред. Како поетеса, таа е свесна за тоа дека литературата е непрекинат дијалог со другите јазични култури и генерации, што ја прави нејзината работа интертекстуална и универзална“, заклучи Квакман.
Преведувачката на поезијата на Брасинга, Ели Пујовска, истакна дека е предизвик да се преведат нејзините дела и ја пофали за нејзината вештина и сочувствителност.
„Таа влезе во сложената вселена на јазикот и откри нови изрази. Во нејзините песни се постигнуваат неочекувани висини на изразна моќ, а јазикот е променлив и интензивен“, подвлече Пујовска.
Лауреатката Анеке Брасинга зборуваше за моќта на поезијата:
„Денес, 27 јуни, еден од најдолгите дена во годината. Ние, собрани тука, имаме можност да го спасиме овој свет за новите генерации. Како да оствариме чудо на мирот? Може ли поезијата да не спаси од хаосот и ужасите на војната? Се собравме за да одбележиме оваа невидлива супстанца која носи виталност во нашите животи. Поезијата може да донесе среќа и радост на слободата, ни помага да потраеме. Преработувањето на зборовите е начин да се остане жив. Слободата е поврзана со јазикот и комуникацијата, што создава простор за разбирање. Во овој дијалог, поетот и читателот се симетрично сакани и искрени“, истакна Брасинга.
Веселбата во пишувањето поезија, подвлече таа, е во тоа да ја обликуваме виталната сила во жива форма, како продукт на размислувањето и интуицијата.
